Müslüman Coğrafyalar Üzerindeki Medya Manipülasyonları ve Baskıları
Bu başlık İstanbul Çalıştayına dahildir
Giriş
Bu içerik, Müslüman coğrafyalarda uygulanan medya manipülasyonları, dezenformasyon stratejileri ve baskı mekanizmalarını incelemektedir. İki ana bölümde İsrail'in Filistin'de ve Çin'in Doğu Türkistan'daki uygulamaları ele alınmaktadır.
İsrail'in Medya Manipülasyonu ve Dezenformasyon Stratejisi
1. Görsel Manipülasyon ve Bağlamdan Koparma
Bu teknik, kitleleri duygusal olarak tetiklemek için oyun dünyasından veya eski çatışmalardan alınan görüntülerin "güncel saldırı" gibi sunulmasıdır.
Olay: Arma 3 Savaş Simülasyonu
İddia
İsrail resmi hesapları ve bazı destekçiler, Hamas'ın İsrail helikopterlerini vurduğunu iddia eden gece görüşlü bir video paylaştı.
Gerçek
Görüntülerin Arma 3 adlı video oyununa ait olduğu ortaya çıktı. Oyunun geliştiricisi Bohemia Interactive, görüntülerin savaş dezenformasyonu için kullanılmasına karşı resmi açıklama yaptı.
Kanıt
Olay: Eski Gazze/Suriye Videoları
İddia
"İsrail'in şu anki Hamas hedeflerini vurma anı" olarak paylaşılan patlama videoları.
Gerçek
Birçok videonun 2021 yılındaki çatışmalardan veya Suriye iç savaşından kalma olduğu, ters çevrilerek veya kırpılarak tekrar dolaşıma sokulduğu kanıtlandı.
Kanıt
2. "Pallywood" İddiası ve Mağduriyetin İnkarı
Bu strateji, sivil kayıpları değersizleştirmek için Gazzelilerin "rol yaptığı" algısını yaratmayı amaçlar.
Olay: Öldürülen Bebek ve "Oyuncak" İddiası
İddia
İsrail resmi X hesabı, kefen içindeki bir bebeğin görüntüsünü "Bu bir oyuncak bebek, Hamas dünyayı kandırıyor" diyerek paylaştı.
Gerçek
Hayatını kaybeden bebeğin Muhammad Hani Al-Zahar (5 aylık) olduğu, adli tıp uzmanları ve bağımsız gazeteciler tarafından teyit edildi. Bebeğin morga getiriliş anına ait farklı açılardan çekilmiş kanıtlar sunuldu.
Olay: "Kriz Aktörü" ve Film Setleri
İddia
Yaralı taklidi yapan gençlerin olduğu bir video "Pallywood iş başında" notuyla yayıldı.
Gerçek
Videonun Şubat 2022'de çekilmiş, Filistinli yönetmen Mahmud Maher Zaqout'a ait bir kısa film setinin kamera arkası görüntüsü olduğu belirlendi.
Kanıt
3. Dil ve Çerçeveleme (Hasbara Stratejisi)
Medya kuruluşlarının kullandığı dil, sorumluluğu gizlemek veya meşrulaştırmak için tasarlanır.
| İsrail İçin (Aktif/Meşru) | Filistin İçin (Pasif/Kriminal) |
|---|---|
| "İsrailliler öldürüldü" | "Filistinliler öldü" (Sanki doğal yolla ölmüşler gibi) |
| "Hassas operasyon" | "Sivil bölgelerde patlama" |
| "Savaş hakkı / Savunma" | "Çatışma / Terör" |
İlgili Video
4. Yapay Zeka ve Geleceğin Dezenformasyonu
Habsora Sistemi
İsrail ordusunun sivil altyapıyı hedef alırken kullandığı yapay zeka sistemi "Habsora", dezenformasyonun teknik bir boyutu olarak öne çıkıyor. Hedeflerin "hassas" olduğu iddia edilse de, bu sistemin sivil katliamını otomatiğe bağladığı raporlandı.
İlgili Video
5. Adım Adım Manipülasyon: El-Ehli Baptist Hastanesi Katliamı
Manipülasyonun İlk Aşaması: "Hatalı Roket" İddiası
Saldırıdan hemen sonra İsrail resmi makamları ve sosyal medya hesapları, saldırının Hamas veya İslami Cihad tarafından fırlatılan ve yarı yolda bozulan bir roket nedeniyle gerçekleştiğini iddia etti.
Teknik: Yanlış Görüntü Servis Etme
Olay: İsrail resmi X (Twitter) hesabı, bir roketin havada infilak ettiğini gösteren bir video paylaştı.
Deşifre: The New York Times ve Al Jazeera tarafından yapılan teknik analizlerde, paylaşılan videonun saatine bakıldığında, videonun patlamadan tam 40 dakika sonra çekildiği ortaya çıktı. Yani video, hastane saldırısıyla tamamen ilgisizdi.
Manipülasyonun İkinci Aşaması: Montajlanmış Ses Kaydı
İsrail ordusu (IDF), iki Hamas üyesinin hastaneyi kendi roketlerinin vurduğunu itiraf ettiği iddia edilen bir ses kaydı yayınladı.
Teknik: Ses Manipülasyonu ve Kurgu
Deşifre: Bağımsız ses uzmanları (Earshot.ngo gibi kuruluşlar), kaydı analiz ettiğinde; iki sesin farklı kanallardan kaydedildiğini, dijital olarak birleştirildiğini ve kullanılan dilin/aksanının Gazze halkının kullandığı yerel lehçeyle uyumsuz olduğunu raporladı.
Manipülasyonun Üçüncü Aşaması: Silinen Tweetler
Olay
İsrail Başbakanı Netanyahu'nun dijital medya sorumlusu Hananya Naftali, patlamadan hemen sonra Facebook/X üzerinden: "İsrail Hava Kuvvetleri, Gazze'deki hastanenin içindeki bir Hamas terör üssünü vurdu" şeklinde bir paylaşım yaptı.
Manipülasyon
Sivil ölümlerinin büyüklüğü (yaklaşık 500 kişi) ortaya çıkınca Naftali bu paylaşımı sildi ve saldırının "Hamas roketi" yüzünden olduğunu söylemeye başladı.
Kanıt
İnternet arşivleri ve ekran görüntüleri bu paylaşımın yapıldığını ve saniyeler içinde silindiğini kanıtlıyor. Trt World
Çin'in Doğu Türkistan'daki Zulmü: Medya Manipülasyonu ve Görünmezleştirme Stratejisi
1. Tam Bilgi Ablukası ve Dijital Karartma
Bu strateji, bölgeden doğrudan bilgi akışını engelleyerek ihlallerin küresel kamuoyuna ulaşmasını önlemeyi amaçlar.
Olay: İnternet ve İletişim Kısıtlamaları
İddia
Çin yönetimi, Doğu Türkistan'da "terörle mücadele" gerekçesiyle dijital denetim uyguladığını savunmaktadır.
Gerçek
Bölgede uzun süreli internet kesintileri, VPN yasakları, yabancı medya erişiminin engellenmesi ve sosyal medya platformlarının tamamen kapatılması yoluyla sistematik bir bilgi karartması uygulanmaktadır.
2. Tanık Susturma ve Diaspora Baskısı
Bu strateji, tanık anlatılarını itibarsızlaştırmak ve dış dünyaya konuşmayı caydırmak üzerine kuruludur.
Olay: Diaspora Üzerinden Tehdit
İddia
Çin resmi makamları, yurt dışındaki Uygur tanıklıklarının "yalan ve Batı propagandası" olduğunu öne sürmektedir.
Gerçek
Yurt dışında konuşan Uygurların Çin'deki aile üyelerinin gözaltına alındığı, pasaportlarının iptal edildiği veya kamplarla tehdit edildiği belgelenmiştir.
Not: "Diaspora" Nedir?
"Diaspora" terimi, genellikle kendi ülkesi dışında yaşayan bir etnik, dini veya ulusal topluluk için kullanılır. Örneğin: Uygur diasporası - Çin'in Doğu Türkistan bölgesinden ayrılmış ve Türkiye, Avrupa, ABD gibi ülkelerde yaşayan Uygurlar.
3. Toplama Kamplarının "Mesleki Eğitim Merkezi" Olarak Sunulması
Bu strateji, zorla alıkoymayı normalleştirmek için dil ve çerçeveleme manipülasyonu kullanır.
İddia
Çin devleti, kampları "radikalleşmeyle mücadele amaçlı gönüllü mesleki eğitim merkezleri" olarak tanımlamaktadır.
Gerçek
Uydu görüntüleri, kaçmayı başaran tanık ifadeleri ve resmi Çin belgeleri, bu merkezlerin yüksek güvenlikli, zorla tutulan insanların bulunduğu kamplar olduğunu göstermektedir.
4. Sahte Tanıklıklar ve Devlet Kontrollü Medya Turları
Bu strateji, uluslararası kamuoyunu yanıltmak için kontrollü "gerçeklik" sunmayı amaçlar.
Olay: Yabancı Gazeteciler İçin Rehberli Turlar
İddia
Çin, Doğu Türkistan'da dini özgürlüklerin korunduğunu ve halkın mutlu olduğunu göstermektedir.
Gerçek
Gazeteciler sürekli gözetim altında tutulmakta, yalnızca önceden belirlenmiş kişilerle konuşturulmakta ve serbest gözlem yapmaları engellenmektedir.
5. Dil ve Kavram Manipülasyonu
Çin medyası, baskı politikalarını meşrulaştırmak için sistematik bir dil kullanmaktadır.
| Çin Resmi Söylemi | Gerçek Durum |
|---|---|
| "Terörle mücadele" | Toplu gözaltılar |
| "Mesleki eğitim" | Zorla asimilasyon |
| "Toplumsal istikrar" | Kültürel ve dini kimliğin bastırılması |
| "Mesleki Eğitim ve Meslek Yeteneklendirme Merkezleri" | Toplama kampları |
6. Kültürel Silme ve Görünmezleştirme
Bu strateji, fiziksel şiddetin ötesinde kültürel varlığı yok etmeyi hedefler.
Olay: Camilerin ve Mezarlıkların Yıkımı
İddia
Kentsel dönüşüm ve modernleşme gerekçesi sunulmaktadır.
Gerçek
Binlerce cami, mezarlık ve kültürel yapı sistematik biçimde yıkılmış veya işlevsiz hale getirilmiştir.
7. Neden Dünya Bu Kadar Az Biliyor?
Doğu Türkistan'daki ihlallerin sınırlı görünürlüğünün başlıca nedenleri
- Çin'in küresel medya ve ekonomi üzerindeki etkisi
- Batılı devletlerin ekonomik çıkarları nedeniyle sessiz kalması
- Bölgeden bağımsız görüntü ve tanık çıkışının neredeyse imkânsız hale getirilmesi
- Çin'in dezenformasyonu "istikrar" ve "kalkınma" söylemiyle sunması